ตลาดหุ้นเกาหลีช่วงหลังกลายเป็นจุดสนใจของตลาดโลก แต่สาเหตุไม่ใช่การขึ้นทำนิวไฮใหม่ แต่อยู่ที่การเปลี่ยนจากขาขึ้นอย่างแข็งแกร่งไปสู่การเทขายอย่างรวดเร็ว จนเกิดการปิดสถานะด้วยเลเวอเรจเป็นวงกว้าง ตลาดเคยได้ประโยชน์จากกระแสการลงทุนปัญญาประดิษฐ์ (AI) ที่ผลักดันมูลค่ากลุ่มเซมิคอนดักเตอร์ให้สูงขึ้น แต่เมื่อการประเมินแนวโน้มการเติบโตของหุ้นที่เกี่ยวข้องกับ AI ถูกปรับลง ประกอบกับหน่วยกำกับดูแลให้ความสนใจกับความเสี่ยงด้านธุรกรรมใช้เงินกู้ ทุนก็ถอยออกอย่างรวดเร็ว ทำให้การปรับตัวลงรุนแรงกว่าที่นักลงทุนบางส่วนคาดไว้
สิ่งที่น่าสังเกตในครั้งนี้ไม่ใช่แค่ดัชนีปรับลดลงเท่าไร แต่เป็นวิธีที่เงินกู้แบบมีเลเวอเรจขยายความผันผวนของตลาด เมื่อผู้ลงทุนใช้มาร์จิ้นซื้อหุ้น พวกเขาเพียงวางเงินส่วนหนึ่งเพื่อสร้างตำแหน่งขนาดใหญ่ ซึ่งหมายความว่าเมื่อราคาลดลง การขาดทุนจะเกิดเร็วกว่าเมื่อลงทุนด้วยเงินสดธรรมดา เมื่อการปรับลดทำให้ถึงระดับที่ต้องรักษามาร์จิ้น โบรกเกอร์จะเรียกให้เติมเงิน หากผู้ลงทุนไม่สามารถนำเงินเข้ามาได้ทัน ตำแหน่งจะถูกบังคับขาย ซึ่งก่อให้เกิดเอฟเฟ็กต์เรียงกันที่เรียกกันว่า “การตัดสถานะ”
ตามข้อมูลตลาด กลุ่มนักลงทุนรายย่อยในเกาหลีใต้ในช่วงหลังนิยมใช้เลเวอเรจลงทุนในหุ้นเซมิคอนดักเตอร์เป็นจำนวนมาก ตำแหน่งมีการรวมตัวสูงในหุ้นขนาดใหญ่ เช่น Samsung Electronics และ SK hynix เมื่อน้ำหนักของหุ้นหลักเหล่านี้ปรับตัวลงพร้อมกัน ตำแหน่งที่ใช้เลเวอเรจถูกบังคับให้ขายหุ้น ยิ่งเพิ่มแรงกดดันการขายจนเกิดวงจรอันตรายแบบ “ตลาดตก → ตัดสถานะ → ตกต่อ” เหตุการณ์เช่นนี้ไม่ได้เกิดเฉพาะในเกาหลีใต้เท่านั้น แต่เคยเกิดขึ้นในตลาดโลก ไม่ว่าจะเป็นหุ้นเทคโนโลยีสหรัฐ หุ้นพลังงานใหม่ในจีน หรือฟองสบู่สินทรัพย์ในอดีต
อีกเรื่องที่ควรตระหนักคือความเข้าใจผิดเกี่ยวกับ ETF แบบมีเลเวอเรจ นักลงทุนหลายคนมองว่าเลเวอเรจ ETF เหมือนกับ ETF ทั่วไป แต่ความเป็นจริงคือน้ำหนักของเลเวอเรจ ETF ถูกออกแบบให้ติดตามผลตอบแทนรายวัน ไม่ใช่ผลตอบแทนสะสมระยะยาว ผลิตภัณฑ์เหล่านี้จึงต้องปรับพอร์ตทุกวัน เมื่อตลาดขึ้นทางเดียวต่อเนื่อง เลเวอเรจจะขยายผลตอบแทนได้ดี แต่ถ้าตลาดผันผวนซ้ำ ๆ แม้ราคาหุ้นที่เกี่ยวข้องจะกลับมาที่ระดับเดิมในท้ายที่สุด เลเวอเรจ ETF อาจสูญเสียมูลค่าเพราะการปรับสมดุลรายวัน จึงไม่เหมาะกับการถือระยะยาวโดยไม่เข้าใจกลไก
อีกประเด็นที่ควรพิจารณาคือการรวมตัวของเงินทุนในหุ้นไม่กี่ตัว เมื่อบริษัทชี้นำดัชนีมีสัดส่วนมากเกินไป หากหุ้นแกนกลางปรับตัว ดัชนีทั้งตลาดย่อมถูกลากลงมา หลายดัชนีเทคโนโลยีทั่วโลกเผชิญกับสถานการณ์คล้ายกัน เงินทุนไหลไปยังบริษัทเทคโนโลยีขนาดใหญ่เพียงไม่กี่แห่ง ทำให้ผลการเคลื่อนไหวของดัชนีใกล้เคียงกับทิศทางของหุ้นเฉพาะตัว เมื่อบรรยากาศตลาดดี การถือหุ้นรวมตัวช่วยขับดันการขึ้น แต่เมื่อความเชื่อมั่นพลิก การปรับฐานอาจเร็วกว่าตลาดที่กระจายการลงทุน
จากมุมมองการลงทุน เหตุการณ์ในเกาหลีใต้เตือนให้นักลงทุนอย่าเทียบแนวโน้มระยะสั้นกับคุณค่าการลงทุนระยะยาวได้โดยตรง แม้การพัฒนา AI อาจเป็นเทรนด์สำคัญในอีกหลายปีข้างหน้า แต่โอกาสของอุตสาหกรรมไม่ได้แปลว่าราคาหุ้นจะขึ้นต่อเนื่อง ปัจจัยอย่างมูลค่า ความคาดหวังของตลาด ทิศทางเงินทุน และสภาพแวดล้อมมหภาค ล้วนส่งผลต่อราคาหุ้น หากตลาดสะท้อนความคาดหวังในอนาคตไว้สูงเกินไป แม้ผลประกอบการจะเติบโต ราคาย่อมปรับลดได้เมื่อมีการปรับคาดหวัง
สำหรับนักลงทุนฮ่องกง หลายกองทุนเทคโนโลยีเอเชีย กองทุน AI ระดับโลก และ ETF เซมิคอนดักเตอร์ ถือหุ้นอย่าง Samsung Electronics และ SK hynix อยู่เป็นจำนวนมาก ดังนั้นแม้ไม่ได้ลงทุนตรงในหุ้นเกาหลี ก็อาจได้รับผลกระทบแบบทางอ้อม ก่อนตัดสินใจลงทุน ควรดูชื่อกองทุนอย่างระมัดระวัง และตรวจสอบความเข้มข้นของการถือหุ้น สัดส่วนห้าตัวหรือสิบอันดับแรกที่ถือ จำนวนการใช้เลเวอเรจ รวมถึงกลไกการติดตามของผลิตภัณฑ์นั้นๆ
กลยุทธ์ระยะยาวที่แท้จริงไม่ใช่การไล่ตามธีมร้อนแรงที่สุดในช่วงสั้น แต่คือการกระจายการลงทุนระหว่างสินทรัพย์ต่างๆ หลีกเลี่ยงการให้สัดส่วนสูงกับอุตสาหกรรมหรือประเทศเดียว พร้อมทั้งควบคุมการใช้เลเวอเรจ เมื่อบรรยากาศตลาดเต็มไปด้วยความหวัง ความเสี่ยงมักถูกมองข้าม และเมื่อเกิดการร่วงลงอย่างรวดเร็ว กระแสเงินสดและการจัดการความเสี่ยงจะเป็นตัวตัดสินความอยู่รอด เหตุการณ์ในเกาหลีใต้ครั้งนี้ย้ำว่า ความเสี่ยงที่ใหญ่ที่สุดมักไม่ใช่มาจากธุรกิจเพียงอย่างเดียว แต่เกิดจากการประเมินความเสี่ยงต่ำเกินไปของนักลงทุน รวมถึงผลกระทบเชิงโซ่จากการพึ่งพาเลเวอเรจ