15 ตุลาคม 2569, ศูนย์วัฒนธรรมร่วมสมัยบาร์เซโลนา (CCCB) จะประกาศผู้ชนะรางวัล Public Space Prize ประจำปี 2026 สำหรับพื้นที่สาธารณะในเมือง โครงการที่เข้ารอบ 5 แห่งถูกคัดเลือกจากผลงานส่งเข้าประกวด 381 ชุดจาก 38 ประเทศ ขนาดตั้งแต่ 205 ตารางเมตรจนถึง 48 กิโลเมตร แต่มีจุดร่วมสำคัญคือทั้งหมดเป็นพื้นที่ที่แย่งคืนมาจากการใช้รถยนต์
- Zuidpark（แอนต์เวิร์ป）：พื้นที่ท่าเรือเดิมเปลี่ยนเป็น “ปอดสีเขียว”
- Plaça de les Glòries Catalanes（บาร์เซโลนา）：จากศูนย์กลางการจราจรสู่สวนและจตุรัส
- Rotunda Baths（โลโกรนโญ่）：วงเวียนกลายเป็นสระน้ำสาธารณะชั่วคราว
- Leça Green Corridor（โปรตุเกส）：เส้นทางสีเขียวยาว 48 กิโลเมตร
- Peace Park（วิเชนซา）：สนามบินเก่าเปลี่ยนเป็นสวนภูมิทัศน์ 65 เฮกตาร์
รางวัลนี้ก่อตั้งโดย CCCB ในปี 2000 จัดเป็นการประกวดทุกสองปีเพื่อยกย่องการสร้าง การปรับปรุง และการฟื้นฟูพื้นที่สาธารณะในเมือง แตกต่างจากรางวัลสถาปัตยกรรมทั่วไปที่ให้รางวัลทั้งทีมออกแบบและหน่วยงานสาธารณะที่ผลักดันโครงการ ซึ่งการตัดสินไม่ได้ดูเพียงความงามของงานออกแบบเท่านั้น แต่ให้ความสำคัญกับคุณค่าทางสาธารณะด้วย ปีนี้คณะกรรมการตัดสินนำโดยสถาปนิก เอวา ปรัตส์ และในรอบ 25 ปีที่ผ่านมาได้รับผลงานรวมกว่า 2,800 ชิ้น
Zuidpark ในแอนต์เวิร์ป พื้นที่ว่างเหนือท่าเรือซึ่งเดิมถูกกำหนดเพื่อรถยนต์ ถูกแปลงเป็น “ปอดสีเขียว” ในเมือง ออกแบบให้คำนึงถึงความหลากหลายทางชีวภาพและการหมุนเวียนของน้ำ พร้อมเป็นพื้นที่พักผ่อนสำหรับชุมชน
อีกหนึ่งโครงการที่แย่งพื้นที่คืนจากรถคือ Plaça de les Glòries Catalanes ในบาร์เซโลนา ปรับย้ายการจราจรไปใต้ดินและคืนผืนดินด้านบนให้เป็นสวนและจตุรัส ทำหน้าที่เป็นที่หลบภัยจากสภาพอากาศรุนแรงสำหรับชุมชน
ผลงานที่โดดเด่นที่สุดในบรรดาห้าโครงการคือ Rotunda Baths ในเมืองโลโกรนโญ่ สเปน สถาปนิก Leopold Banchini สร้างอ่างอาบน้ำสาธารณะชั่วคราวบนวงเวียนขนาด 205 ตารางเมตร โดยใช้แผ่นไม้ไม่ผ่านการตัดแต่ง พื้นที่พุทธูปเดิมกลายเป็นสระน้ำตื้น หม้อดินหล่อเหล็กถูกดัดแปลงเป็นเตาไอน้ำ เมื่อคลื่นความร้อนมาเยือนที่นี่ทำหน้าที่เป็นที่หลบภัยทางภูมิอากาศ อย่างไรก็ตามผู้สนใจไม่สามารถชมผลงานด้วยตาตนเองได้เพราะการติดตั้งนี้มีเพียงหนึ่งสัปดาห์ในเทศกาลสถาปัตยกรรม Concéntrico ระหว่างมิถุนายน 2568 ซึ่งสะท้อนว่าการเปลี่ยนโครงสร้างพื้นฐานที่เอื้อให้รถยนต์เป็นหลักไปสู่การใช้งานถาวรเป็นเรื่องท้าทายเพียงใด
โครงการที่มีขนาดใหญ่ที่สุดคือ Leça Green Corridor ในโปรตุเกส ยาว 48 กิโลเมตร เชื่อมต่อสี่เทศบาล เพิ่มพื้นที่สาธารณะเชิงเส้นอีก 22 เฮกตาร์ รองรับการจัดการน้ำและการเดินทางอย่างยั่งยืน จากพื้นที่เล็กที่สุด 205 ตารางเมตรไปจนถึงเส้นทางยาวที่สุด 48 กิโลเมตร คณะกรรมการตัดสินต้องการสื่อสารเรื่องเดียวกันคือไม่ว่าขนาดจะเล็กหรือใหญ่ พื้นที่สาธารณะสามารถเป็นโครงสร้างพื้นฐานเพื่อรับมือวิกฤตสภาพภูมิอากาศได้
Peace Park ในเมืองวิเชนซา ประเทศอิตาลี แปลงสนามบินเก่าเป็นสวนภูมิทัศน์ขนาด 65 เฮกตาร์ เป็นโครงการที่ปรับเปลี่ยนโครงสร้างเดิมได้อย่างถึงรากฐานที่สุดในบรรดาผู้เข้ารอบทั้งห้า
รายชื่อผู้เข้ารอบปีนี้ยังสะท้อนแนวโน้มชัดเจน ในกลุ่ม 25 รายชื่อที่ผ่านการคัดเลือก มีถึง 21 โครงการจัดอยู่ในประเภทภูมิทัศน์ แนวทางที่เน้นธรรมชาติและการใช้โครงสร้างพื้นฐานเดิมซ้ำถูกยกให้เป็นเกณฑ์พื้นฐาน ซึ่งอธิบายได้ว่าทำไมกลุ่มที่เข้ารอบสุดท้ายทั้งหมดมาจากยุโรปตอนใต้และตะวันตก: สเปนได้สองที่ โปรตุเกสและอิตาลีอย่างละหนึ่ง ที่เหลือคือเบลเยียมเป็นตัวแทนของยุโรปตะวันตก ไม่มีโครงการจากแถบสแกนดิเนเวีย การเผชิญกับคลื่นความร้อนฉุกเฉินเป็นหนึ่งในเหตุผลที่ประเทศทางตอนใต้ได้เปรียบ
สำหรับฮ่องกง รายการนี้น่าสนใจที่แนวคิดมากกว่าจะเป็นแค่ผลลัพธ์ ในเมืองของเรา พื้นที่สาธารณะมักถูกครอบงำโดยถนน วงเวียน ท้องสะพานลอย พื้นที่จอดรถ ที่คนเดินเท้ามักถูกบังคับให้หลีกทาง โครงการทั้งห้าในยุโรปแสดงให้เห็นความเป็นไปได้อีกแบบหนึ่ง: โครงสร้างการขนส่งไม่จำเป็นต้องรื้อทิ้งทั้งหมด แค่นำไปใช้ใหม่ก็สามารถกลายเป็นสวน สระอาบน้ำ หรือที่หลบภัยได้ แม้แต่ Rotunda Baths ที่มีอายุเพียงหนึ่งสัปดาห์ก็เข้ารอบ แสดงให้เห็นว่าคณะกรรมการให้คุณค่ากับมูลค่าตัวอย่างเชิงความคิด ไม่ใช่เพียงขนาดหรือการก่อสร้างถาวร
ผู้ชนะจะประกาศในวันที่ 15 ตุลาคม โดยทีมงานที่เข้ารอบจะนำเสนอผลงานต่อคณะกรรมการในวันที่ 14 ตุลาคม ที่ CCCB